اقتصاد ارتباطات زیر بار تعرفه های قدیمی
سایت امن: تعرفه های فعلی در شرایطی با هزینه های فزاینده توسعه و نگهداری شبکه مواجه هستند که مصرف اینترنت نیز بطور مداوم در حال افزایش می باشد.
اینترنت در سالیان اخیر از یک ابزار ارتباطی صرف فراتر رفته و به یکی از نیازهای روزمره مردم و زیرساخت های حیاتی کارهای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی تبدیل گشته است. در چنین شرایطی، بحث در رابطه با تعرفه اینترنت دیگر به موضوع قیمت گذاری محدود نمی شود و همزمان، مسئله کیفیت، سرعت، پایداری شبکه و نحوه هزینه کرد منابع حاصل از تعرفه ها در کانون توجه افکار عمومی و سیاست گذاران قرار دارد. در شرایطی که اپراتورهای ارتباطی برای توسعه و نگهداری شبکه و اجرای طرح های توسعه ای، نیازمند منابع مالی هنگفت هستند، موضوع اصلاح تعرفه ها بار دیگر روی میز قرار گرفته است. با این وجود، افزایش قیمت اینترنت زمانی می تواند برای افکار عمومی قابل پذیرش باشد که در کنار آن، سازوکار مشخصی برای ارتقاء کیفیت خدمات و نظارت بر عملکرد اپراتورها وجود داشته باشد.
برای واکاوی ابعاد اقتصادی و فنی این موضوع، تحلیل های آرش سروری، برنامه ساز و کارشناس حوزه نوآوری، فناوری و استارت آپی، تصویری روشن تر از زوایای پنهان اقتصاد ارتباطات در ایران عرضه می کند.
تفاوت معنادار «افزایش تعرفه» و «اصلاح تعرفه»
نخستین گره در کلاف درهم پیچیده قیمت اینترنت، تقلیل دادن مفهوم اصلاح اقتصاد ارتباطات به گران شدن بسته ها است. آرش سروری در اینباره معتقد است: «مسئله فقط گران یا ارزان شدن اینترنت نیست؛ مسئله اصلی اینست که آیا مدل اقتصادی فعلی ارتباطات در کشور اجازه می دهد شبکه ای که مردم و کسب و کارها در سالهای آینده بشدت به آن وابسته تر می شوند، بازهم توسعه پیدا کند یا خیر؟»
وی با تکیه بر این که اگر مقرر است تعرفه ای تغییر کند باید یک رابطه علی و معلولی روشن شکل بگیرد، می افزاید: «فرمول منطقی اینست که اصلاح تعرفه باید به درآمد بیشتر اپراتور منجر شود، این درآمد باید صرف سرمایه گذاری زیرساختی و توسعه ظرفیت شود تا در نهایت به کیفیت بهتر و رضایت کاربر ختم گردد. اگر فقط حلقه اول یعنی افزایش قیمت اتفاق بیفتد و سرمایه گذاری و کیفیت در عمل دیده نشود، طبیعی است که افکار عمومی نسبت به این مورد حساس و معترض باشد.»
شبکه فقط دکل و کابل نیست
برای درک بهتر چرایی نیاز به سرمایه گذاری زیرساختی، باید نگاهی بر ساختار هزینه های یک اپراتور موبایل انداخت. هزینه های نگهداری شبکه تنها به نصب چند دکل محدود نمی گردد. اپراتورها به صورت روزمره با هزینه های سنگین و ارزی تجهیزات رادیویی و شبکه، خطوط انتقال و فیبر، برق و انرژی، امنیت شبکه، نیروی انسانی متخصص و خدمات فنی مواجه اند. مهم تر از همه، تغییرات سریع فناوری و حرکت بسمت نسل های جدید شبکه (مانند ۵G) نیازمند تزریق سرمایه کلان است.
سروری ضمن اشاره به این واقعیت فنی می گوید: «شبکه ای که امروز ایجاد می شود، مقرر است فردا ترافیک خیلی بیشتری را حمل کند؛ بدین سبب عدم سرمایه گذاری زیرساختی در امروز، خویش را در افت شدید کیفیت فردا نشان میدهد. اگر درآمد اپراتور فقط هزینه های جاری را پوشش دهد و منابع کافی برای توسعه شبکه باقی نماند، در بلند مدت این کاربر است که بازنده اصلی خواهد بود؛ چون که نتیجه اش شبکه ای فرسوده است که از رشد تصاعدی مصرف کاربران عقب می ماند.»
اقتصاد دیجیتال بدون اینترنت با کیفیت شکل نمی گیرد
امروز دیگر نمی توان اینترنت را یک کالای لوکس مصرفی یا فقط ابزاری برای وب گردی و شبکه های اجتماعی دانست. بخش عظیمی از چرخه های اقتصادی، از کسب وکارهای خرد و کلان، آموزش، خدمات بانکی، سیستم های حمل و نقل، تا اقتصاد دیجیتال، دولت الکترونیک و استارت آپ ها وابستگی مطلق به پایداری اینترنت دارند.
کارشناس حوزه فناوری و نوآوری در این خصوص زاویه دید جدیدی را مطرح می کند: «ما همزمان در کشور در رابطه با توسعه هوش مصنوعی، خدمات ابری، اینترنت اشیا و دیجیتالی شدن کسب و کارها صحبت می نماییم. همه این فناوری های لبه دانش، روی یک زیرساخت پایه سوارند و آن ارتباطات است. بدین سبب نمی توانیم از رشد اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی صحبت نماییم، اما اقتصاد زیرساخت ارتباطی را نادیده بگیریم.» در این چارچوب، کیفیت اینترنت بخشی تفکیک ناپذیر از زیرساخت اقتصادی کشور است.
در معادله اقتصاد اینترنت، طرف دیگر میز کاربری قرار دارد که در وضعیت تورمی، هزینه خدمات را از سبد خانوار خود پرداخت می کند. در اینجا حق کاربر باید به رسمیت شناخته شود.
سروری با دفاع از جایگاه مصرف کننده می گوید: «اگر مقرر است کاربر هزینه بیشتری بپردازد، این حق کاربر است که بداند دقیقا چه چیزی دریافت می کند. مطالبه منطقی اینست که افزایش تعرفه با شفافیت بیشتر، ارایه فاکتورهای کیفیت قابل اندازه گیری و تعهد قطعی به توسعه شبکه همراه باشد. کاربر نباید فقط عدد روی بسته اینترنتی را ببیند که بالا رفته، بلکه باید اثر این پرداخت را در سرعت، ظرفیت و پایداری سرویس لمس کند.»
گذر از قیمت گذاری دستوری به تعرفه های هوشمند
آیا واقعا مسئله اینست که اینترنت برای مردم گران شود، یا مسئله اینست که اینترنت با کیفیت و پایدار چه ارزشی دارد و مدل قیمت گذاری آن باید چه طور باشد؟ اقتصاددانان حوزه فناوری باور دارند اصلاح تعرفه الزاما به مفهوم یک افزایش یکسان و خطی برای همه اقشار نیست. سروری ادامه می دهد:
«راه حل اصولی، حرکت بسمت مدلهای تعرفه ای هوشمندتر و متنوع تر است. سبد محصولات اپراتورها باید شامل بسته های اقتصادی حمایتی برای مصرف کننده عادی، بسته های حرفه ای برای کاربران پرمصرف، سرویسهای سازمانی با تضمین کیفیت برای کسب و کارها و مشوق هایی برای الگوهای مصرف مشخص باشد. این تنوع بخشی موجب می شود به جای فشار یکپارچه بر عموم جامعه، هزینه ها بر مبنای میزان و نوع مصرف، عادلانه توزیع شود.»
کیفیت، معلولی با چندین علت
با وجود تمام استدلال های اقتصادی برای اصلاح تعرفه، نباید در دام یک جانبه گرایی افتاد. سروری هشدار می دهد که نباید ادعا کرد تمام مشکلات کیفیت اینترنت در کشور ناشی از پایین بودن تعرفه هاست: «کیفیت شبکه عوامل پیدا و پنهان دیگری هم دارد. از سیاستگذاری های کلان، فیلترینگ و محدودیت های دسترسی گرفته تا نحوه اختصاص فرکانس، ضعف در زیرساخت انتقال شرکت ارتباطات، تحریمها برای تامین تجهیزات و شرایط عمومی اقتصاد کلان، همگی بر خروجی غائی شبکه تاثیرگذارند.» بنابراین، اصلاح تعرفه شرط موردنیاز برای بهبود کیفیت است، اما به تنهایی شرط کافی نیست.
جستجوی نقطه تعادل
در نهایت، نگاه به اقتصاد ارتباطات باید نگاهی همه جانبه باشد. آرش سروری، به عنوان کارشناس و همزمان یکی از کاربران همین شبکه ها، جمع بندی خویش را از این چالش اینگونه بیان می کند: «من مسئله را در موافقت یا مخالفت صفر و صدی با افزایش قیمت نمی بینم. اگر هزینه های واقعی توسعه شبکه تغییر کرده، طبیعتا مدل اقتصادی این صنعت هم باید مورد بازبینی قرار بگیرد. اما این اصلاح باید متوازن باشد؛ یعنی هم امکان سرمایه گذاری برای اپراتور را فراهم آورد و هم با ارایه کیفیت قابل اندازه گیری، حق کاربر را تضمین نماید.»
در نهایت باید پذیرفت که فرسودگی شبکه ارتباطی کشور خطری جدی برای توسعه ملی است. همانطور که این کارشناس فناوری به درستی اشاره می کند: «اینترنت ارزان اما بدون امکان توسعه، در نهایت به ضرر کاربر است؛ اینترنت گران بدون بهبود کیفیت هم قابل دفاع نیست. نقطه تعادل، جایی است که اصلاح تعرفه به سرمایه گذاری و کیفیت واقعی تبدیل گردد.»
۳۳۳
اگر پسندیدید لاک کنید:
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان سایت امن در مورد این مطلب